Meraklı Turşu Dünya Turu ile gezegenimizi keşfetmeyek için bu seferki durağımız Güney Amerika kıtası oluyor. Bu yanında, meraklı turşularımız için “Gezegenimizi Tanıyalım” ve “Küresel Bağlantılar” ünitelerine zengin bir kaynak sağlamaya devam ediyoruz. Bunun yanı sıra, coğrafya bilgilerimizi tazeliyor, biyoçeşitlilik kavramına giriş yapıyoruz. Kıtalar, okyanuslar, kültürel bağlantılar, Türkiye’nin dünya üzerindeki yeri, iklim çeşitleri, harita okuryazarlığı konularına değiniyoruz.
Bölüm 6: Güney Amerika Turu
Güney Amerika!Cıvıl cıvıl bir yaşam var bu kıtanın her karışında. And Dağları’ndaki lamadan Amazon’un tembel hayvanına, nereye baksanız hayran kalacak binlerce şey bulursunuz bu kıtada.
Hiç merak ettiniz mi neden bu kadar özeldir Güney Amerika?
Diğer yayınlarımızı kaçırmamak ve bize destek olmak için kanalımıza abone olmayı unutmayın: youtube.com/c/meraklitursu
Meraklı Turşu pasaport kopyalarınızı ve Güney Amerika vizesi etiketinizi aşağıdaki bağlantılara tıklayarak indirebilirsiniz. Önceki gezilerimize ait vize etiketlerimize ise sitemizdeki arama kutucuğu yardımıyla ulaşabilirsiniz.
Vize etiketinin çıktısını alıp pasaport sayfanıza yapıştırın. Çıktı alamıyorsanız, fotoğrafı kocaman büyüterek resmini yapabilirsiniz 😉
Hazırsanız, turumuza başlıyoruz!
Güney Amerika kıtası ne kadar büyük?
Güney Amerika, Dünya’nın en büyük dördüncü (4.) kıtasıdır.
Doğusunda Atlantik Okyanusu, batısında Pasifik Okyanusu bulunur. Kuzeyinde yer alan Kuzey Amerika kıtasından Panama Kanalı ile ayrılır. Kıtanın güney ucu ise Antarktika’ya doğru uzanır.
BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK BİRİNCİSİ
Güney Amerika kıtası Dünya’nın biyolojik çeşitlilik açısından en zengin kıtasıdır. Dünya üzerindeki bitki ve hayvan türlerinin neredeyse yarısı (yüzde 40’ı ) bu kıtada bulunur.
GÜNEY AMERİKA’NIN İKLİM ÇEŞİTLİLİĞİ
Bu yaşam zenginliğinin en önemli sebeplerinden biri de kıtada çok sayıda farklı iklim türünün görülmesidir. Tropikal iklim, ılıman iklim, çöl iklimi, karasal iklim, kutup iklimi, Akdeniz iklimi derken, kıtada neredeyse yok yoktur!
AMAZON YAĞMUR ORMANLARI
Güney Amerika denince ilk akla gelenlerden biri, kıtanın yüzde 40’ını kaplayan Amazon Yağmur Ormanlarıdır. Amazonlar dünyanın akciğerleri sayılır. Çünkü Amazon Yağmur Ormanları gezegenimizdeki oksijenin %20’sini tek başına üretir.
Amazonlar biyoçeşitlilik açısından da dünyanın en zengin yeridir. Burası Jaguar, anakonda, zehirli ok kurbağası gibi ölümcül hayvanların yanı sıra, tembel hayvan, tucan papağanı, kapibara gibi sevimli canlıların da yuvasıdır. Buradaki bitki türleri arasında kauçuk ağacı ve kakaonun yanında, kullandığımız pek çok ilacın hammaddesini oluşturan yüzlerce bitki bulunur.
AMAZON NEHRİ: DÜNYANIN EN BÜYÜK NEHRİ
Dünya’nın en uzun ikinci nehri de yine bu ormanın içinden geçer. Amazon Nehri uzunluk açısından Nil Nehri’nden sonra ikinci olabilir. Ama genişlik ve içerdiği suyu hesaplayınca (su hacmi) Dünya’nın en büyük nehridir!
Yaklaşık 6400 kilometre uzunluğundaki Amazon Nehri Türkiye’nin uçtan uca tam 4 katı kadardır. Bu devasa nehirde 3 binden fazla balık türü vardır. Nehir yunusları ve manatiler gibi memeli hayvanlar da Amazon Nehri’nin sevimli sakinleri arasındadır.
YAŞAYAN DOĞA MÜZESİ: GALAPAGOS ADALARI
Güney Amerika kıtasının biyolojik çeşitliliğinde çok öneme sahip bir başka yer de Galapagos Adalarıdır. Ekvator çizgisinin hemen altında yer alan bu bölgede hala 13 tane aktif yanardağ vardır! Galapagos’un sakinleri arasında penguenler, iguanalar, mavi ayaklı sümsük kuşları, denizaslanları bulunur.
PATAGONYA BÖLGESİ
Galapagos Adaları kadar renkli olmasa da kıtanın güney ucunda yer alan Patangonya Bölgesini de unutmayalım. Burası penguenlerin, balinaların ve deniz aslanlarının yaşadığı, büyüleyici buzulların ve vahşi manzaraların gözlemlenebileceği bir yerdir.
ATACAMA ÇÖLÜ: ÇİÇEK AÇAN ÇÖL
Güney Amerika kıtası Dünya’nın en yeşil kıtası dedik ama Dünya’nın en kurak yeri de bu kıtadadır. Şili’nin sınırlarında bulunan Atacama Çölü o kadar kuraktır ki üzerinden neredeyse hiç bulut geçmez. Öte yandan. Dünya’nın en kurak yeri olsa da her 3 ila 10 yılda bir bu çöl çiçek açar! Yanlış duymadınız. Çölün tamamı çiçeklerle kaplanır!
ÇÖLDEKİ GİZEMLİ ÇİZGİLER: NAZCA ÇİZGİLERİ
Atacama Çölü’nün acayip özellikleri bununla da kalmaz! Çölün kuzeyinde milattan önce 200’lü yıllardan kalma gizemli çizimler vardır. Nazca medeniyetinden kalma bu devasa çizimler sadece uçaktan bakıldığında görülebilir!
AND DAĞLARI: DÜNYA’NIN EN UZUN SIRA DAĞLARI
Atacama Çölü’nün hemen yanında And Dağları yükselir. And Dağları kıtanın batısını neredeyse boydan boya kaplar. 7bin kilometre uzunluğundaki bu sıra dağlar Dünya’nın en uzun sıra dağları olarak kabul edilir. Lama, alpaca, çinçila ve dağ tapiri And Dağları’nın ünlü sakinleri arasındadır.
And Dağları’nın ününe ün katan şeylerden biri de İnka Medeniyeti’nin kalıntılarıdır. Dağlık arazilerde tarım yapabilmek için kurdukları teraslar ve Machu Picchu kenti İnkalardan günümüze kalan en ilginç eserlerin başında gelir.
Günümüzde Güney Amerika kültürü, zengin tarihsel geçmişinin yanı sıra capcanlı bir kültürel mozaiğe sahiptir. Bu kültür, müzik, dans, sanat, edebiyat, mutfak ve dünyaca ünlü festivallerle kendini gösterir. Brezilya’da samba, Arjantin’de tango, Kolombiya’da pasillo oldukça yaygın müzik türlerindendir. Brezilya her sene dünyanın en şenlikli karnavalına ev sahipliği yapar.
Bu kıtanın güzelliklerini anlatmaya bir yayın yetmez! Ama biz bugünkü turumuzu burada tamamlayalım.
BUNLARI HATIRLAYALIM:
İklim ne demek?
İklim, bir yerde uzun bir süre boyunca gözlemlenen hava olaylarının ortalamasına verilen addır.
Bir coğrafi bölgede uzun süreli görülen sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgâr, yağış, yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalaması bize orada hangi iklimin olduğu bilgisini verir.
Biyom ne demek?
Kendine özgü bitki ve hayvan türlerinden oluşan geniş coğrafi alan demektir.
Bir sonraki gezimizde görüşmek üzere!
Yani kısaca:
- Güney Amerika, Dünya’nın en büyük 4. kıtasıdır.
- Doğusunda Atlantik Okyanusu, batısında Pasifik Okyanusu, kuzeyinde Kuzey Amerika kıtası ve güneyinde Antarktika bulunur.
- Güney Amerika kıtası Dünya’nın biyoçeşitlilik açısından en zengin kıtasıdır. (Dünya üzerindeki bitki ve hayvan çeşitliliğinin neredeyse yüzde 40’ı bu kıtada bulunur.)
- Dünya’nın akciğerleri sayılan Amazon yağmur ormanları, yüzölçümü olarak kıtanın neredeyse yarısını kaplar.
- Dünya’nın 2. En uzun nehri olan Amazon nehri, Dünya’nın en uzun sıra dağları olan And Dağları ve Dünya’nın en kurak yeri olan Atacama Çölü de yine bu kıtadadır.
Sorularını yaz, gönder
Yazıda değinilen konu ve kavramlarla ilgili sorunuz varsa, aşağıdaki yorum kutusuna yazın.
Sorularınızın turşusunu kurup, yanıtları yayınlayalım!
Soru ve yorumlarınızı bizimle paylaşın: