Akrobatlarla fen sınavı

Bu yazıda “hareket çeşitleri nelerdir?” sorusuna yanıt verecek, kuvvet ve hareket arasındaki ilişkiye göz atacağız.

Hiç merak ettiniz mi sirkler bize doğa yasalarıyla ilgili neler anlatır?

Diyelim ki, o gün okulda fen dersinden sınavınız var. Ancak bu uygulamalı bir sınav. Çılgın öğretmeniniz sizi laboratuvara değil de sirke götürüyor! Çok mu acayip bir fikir? 

Akrobatların neler yapabildiğine biraz daha yakından bakarsanız, bunun o kadar da acayip bir fikir olmadığını anlarsınız.

Elbette öğretmeniniz sınav sorusu olarak tüm akrobasi hareketlerini sizin yapmanızı istemezse! İşte o gerçekten çok acayip olurdu (ve de kanunlara aykırı)!

Aslına bakarsanız sirkler, acayip heyecanlı gösterilerin yanı sıra klasik fizik biliminin temellerini oluşturan kuvvet ve hareket kavramlarını da en iyi izleyebileceğimiz yerlerden biridir.

Hareket çeşitleri hakkında bilgi sahibi olmak, onlara etki eden kuvvetleri anlamamızı kolaylaştırır.

Bu yazıda akrobasi gösterilerinin tadını çıkartırken, kuvvet ve hareket ilişkisini de gözlemleyebiliriz. Böylece, kuvvet kavramını inceleyeceğimiz bir sonraki yayınımız için güzelce hazırlanmış oluruz.

Şimdi sirk çadırındaki yerlerimize geçelim. Gösteri başlamak üzere!

Hareket Çeşitleri Nelerdir?

Kıpır kıpırız!

İsimlerinin bugüne kadar ne olduğuna dikkat etmemiş olabilirsiniz. Ancak doğduğunuz günden bu yana hareket kavramını çok iyi biliyorsunuz. Çünkü her canlı, dışarıdan bir kuvvet uygulanmasına ihtiyaç duymadan kendi kendine hareket edebilir.

Hareket kavramının birkaç temel çeşidi vardır. Aslında bu hareketleri her gün etrafımızda görüyor, hissediyor veya uyguluyoruz. 

1. Hızlanma Hareketi

Durmakta olan nesne veya canlının (varlıkların) harekete başladıklarında veya belli hızda giden bir cismin hızını zamanla artırdığında yaptıkları harekettir. 

Bir topun içine girip, havada ne kadar hızlanacağını merak eden bu çılgın roket adamın yaptığı gibi:

Burada hareket, topun itme kuvveti ile başlıyor. 

2. Yavaşlama Hareketi

Hızlanma hareketinin tersi olarak düşünebileceğimiz bu hareket, belli bir hızda hareket eden nesne veya canlının hızını belli bir sebeple azaltması sırasında yaptığı harekettir. 

Belli bir hızda hareket eden varlıkların hızını başka kuvvetlerin etkisiyle azaltması sırasında oluşur.

3. SALLANMA HAREKETİ

Bir nesnenin veya canlının öne arkaya, ileri geri yaptığı hareketin adı sallanma hareketidir. 

Türkçe’deki “salıncak” kelimesi de buradan gelir.  Tıpkı bu akrobatların büyük bir ustalıkla yaptıkları gibi:

4. DÖNME HAREKETİ

4. Dönme Hareketi: Bir varlığın bazı kuvvetlerin etkisi ile daireler çizmesidir.

5. YÖN DEĞİŞTİRME HAREKETİ

Hareket halindeki bir varlığın, bir kuvvetin etkisiyle gitmekte olduğu yönü değiştirmesi de başka bir hareket çeşididir. 

Hareket halindeki bir topa vurarak, topun gidiş yönünü değiştirmemiz veya resimdeki roket adamın harekete başladığı yönden dönerek başka bir yöne gitmesi gibi: 

---

Yani kısaca:

• Hareketlerin işleyişini anlamak, sürekli hareket halindeki evrenin işleyişini anlamamızı kolaylaştırır.

• Hareket kavramını beş temel şekilde sınıflandırabiliriz:
  • hızlanma hareketi,
  • yavaşlama hareketi,
  • sallanma hareketi,
  • dönme hareketi,
  • yön değiştirme hareketi.

• Hareket çeşitlerini öğrenmek, onlara etki eden kuvvetleri anlamamızı kolaylaştırır.

---

Paylaşmak güzeldir. Yazımızı başkalarıyla da paylaşın:

---